Minder spellingregels leren = meer tijd om goed te leren schrijven
Al jaren gaat het slecht met het Nederlandse taalonderwijs. Alle miljoenen die erin zijn gestopt, hebben tot nu toe onvoldoende resultaat gehad. Dus wat is nu het voorstel van het kabinet? Docenten op het voortgezet onderwijs bijscholen zodat ze ook mee kunnen werken aan de taalontwikkeling van kinderen. Ook als hun hart bij geschiedenis, biologie of aardrijkskunde ligt.
Gaan we dan niet dweilen met de kraan open?
Hoe mooi zou het zijn als kinderen al op de basisschool enthousiast zouden lezen en schrijven en daarbij gemotiveerd zijn om hier weinig fouten in te maken?
En dat kan. Zonder dat er extra tijd gevonden hoeft te worden in het toch al zo drukke rooster.
Lezen van rijke teksten in een betekenisvolle context wordt op heel veel scholen al gedaan. Alleen het schrijven blijft vaak lastiger. Daar heb ik een oplossing voor.
Kinderen krijgen nu vier keer in de week drie kwartier spellingles. Tijd die vooral besteed wordt aan het leren van regels. Kinderen kunnen deze regels vaak ook moeiteloos opzeggen.
Alleen… het toepassen van die regels, dat lukt niet. Of het lukt nog wel bij het oefenen, en ook nog wel bij een toets, maar het gaat mis als als er een eigen bedachte tekst op papier moet komen. Deze zit vol fouten of er komt zelfs amper iets op papier.
Dat is wat ik in de twintig jaar dat ik kinderen help die vastlopen bij spelling heel vaak zie.
Zo was er een kind dat me van alles wist te vertellen over hulphonden. Maar toen hij dat op papier wilde zetten, kwam hij niet verder dan de titel. Daarna beheersten de gedachten over spellingregels zijn hele hoofd en was alles wat hij wilde vertellen in één klap verdwenen.
Het bijzondere is vervolgens dat het probleem dan bij het kind wordt neergelegd. Zo hoor ik best wel vaak leerkrachten zeggen over leerlingen dat ze lui zijn, of niet geconcentreerd, wanneer ze de spellingregels niet goed toepassen.
Wat is het gevolg van dit alles? Kinderen hebben het gevoel dat ze dom zijn, ze haken af en denken dat ze het toch niet kunnen leren. En met dat zelfbeeld komen ze dan op het voortgezet onderwijs.
Hoe kan het anders?
Halveer de tijd die nu besteed wordt aan het leren van spellingregels. Daardoor komt anderhalf uur per week beschikbaar voor het oefenen met het goed schrijven van woorden en zinnen binnen een betekenisvolle context, op basis van de rijke teksten die bij het lezen zijn aangeboden.
Denk daarbij aan het leren maken van aantekeningen. Aan het formuleren van een duidelijk antwoord op een vraag. Aan het schrijven van een verhaal. Aan het maken van een presentatie of werkstuk over een wereldoriëntatie-thema.
Voor leerlingen verschuift de focus op deze momenten van de spelling van woorden naar het schrijven van een begrijpelijke tekst. Leerkrachten kunnen in de geschreven teksten zien welke woorden nog niet automatisch goed gaan en dus nog aandacht nodig hebben als het echt over spelling sec gaat.
Op deze manier oefenen kinderen actief met lezen en schrijven waar het voor bedoeld is: vastleggen van hun eigen gedachten en overbrengen van wat zij vinden aan anderen. Ook merken kinderen dan: hé, als ik veel fouten maak, is mijn tekst minder makkelijk te lezen. Dan weten ze dus ook waarom ze hun spelling willen verbeteren en voelt oefenen in de spellingles niet als een straf, maar als een manier om hun teksten beter te maken.
Zo snijdt het mes aan twee kanten: spelling wordt betekenisvol geoefend en toegepast en door het schrijven verdiepen kinderen zich verder in een thema, zodat hun kennis en woordenschat toeneemt.
Bovendien hebben kinderen dan aan het eind van de basisschool het niveau 1F (eindniveau basisschool) gehaald, en kan er op de middelbare school doorgebouwd worden naar niveau 2F en verder. En omdat kinderen dan al gewend zijn aan het lezen en schrijven in een betekenisvolle context, kan de docent geschiedenis gewoon geschiedenis blijven geven.
Dit is een opiniestuk dat ik schreef naar aanleiding van het artikel “Het taalonderwijs is nog ver onder de maat en een radicale ingreep kabinet moet het tij keren.” – voorpagina ED 18-6-2026
Hier lees je het stuk op de site van het Eindhovens Dagblad:
https://www.ed.nl/opinie/taalonderwijs-onvoldoende-laat-kinderen-minder-regels-stampen-en-meer-schrijven~a0872e1fc/