Page content

“Lezen is stom en ik leer het toch nooit!”

“Lezen is stom en ik leer het toch nooit!”

Hoe een ‘fixed mindset’ je kind tegenhoudt

Er kwam een moment dat mijn dochter niet meer wilde oefenen met lezen. “Ik kan het toch niet” werd haar steeds stelligere overtuiging.
Dat ze het nog zou leren.. dat wilde er bij haar niet meer in.
En dat doet pijn!

Herkenbaar?

Je kunt je kind er niet (meer) van overtuigen dat lezen wel leuk is en dat ze het kan leren, maar dat het bij haar gewoon wat meer moeite kost dan bij andere kinderen. Het gevoel van ‘niet kunnen’ lijkt definitief.

Je kind weet het zeker… ze is gewoon dom en zal het nooit leren.
En ze wil dus ook noooooit meer oefenen. Dat heeft toch geen zin.

Zo’n gedachte kun je voor heel veel dingen hebben. Misschien heb je er zelf ook wel eens last van. Ik weet in ieder geval dat ik mezelf er ook wel eens op betrap. Ik kan bijvoorbeeld gewoon niet goed zingen. Echt waar!

Fixed Mindset

Het ‘vaste’ idee over wat we kunnen en wat niet, wordt ‘fixed mindset’ genoemd.
Een Engelse term die zoveel zegt als:

“Ik denk dat ik ben geboren met bepaalde kwaliteiten en daarmee moet ik het doen in mijn leven”.

Mindset-Fixed

Bijvoorbeeld: ik ben goed in voetbal en tekenen, maar slecht in lezen.
Ik ben slim, of niet, en daar blijft het bij. Als iets me niet lukt, dan komt het doordat ik er gewoon geen talent of aanleg voor heb. Maar intussen vergeten we hoeveel we voor dat voetballen of tekenen geoefend hebben. We doen het misschien wel de hele dag door, steeds als we even de kans krijgen. Alleen het voelt totaal niet als oefenen, het is gewoon iets waar we plezier in hebben.

Zoals het plaatje laat zien, voelt een kind met een fixed mindset zich beperkt; het ziet geen kansen voor zichzelf.

Growth mindset

Tegenover de fixed mindset staat de growth mindset.
Een kind met een growth mindset is ervan overtuigd dat hij kan leren door te proberen en te oefenen.

“Wat ik kan, staat niet vast. Als ik wil en probeer, kan ik het leren.”

Mindset-Growth

Een kind met een growth mindset ziet overal kansen voor zichzelf. Het heeft een reële kijk op wat NU lukt en op wat in de toekomst ook kan gaan lukken.

“Een goede doeltrap nemen kon ik ook niet zomaar. Daar heb ik hard voor getraind, toch!”

“Ik kan het niet” voelt heel anders dan “Ik kan het nog niet” Er zijn mogelijkheden, ook voor mij :)).

Onderzoek naar mindset

Carol Dweck heeft heel veel onderzoek gedaan naar de ‘mindset’ van kinderen: hoe zien ze zichzelf en hoe kijken ze aan tegen een moeilijke taak. Deinzen ze daarvoor terug of zien ze die vooral als een uitdaging…

En… Heel belangrijk: Hoe kunnen wij als ouders / leerkrachten die houding van kinderen beïnvloeden.

In onderstaand filmpje gaat ze in op de betekenis van nog in ‘nog niet’. Dat voelt heel anders dan ‘niet’, omdat het een belofte naar de toekomst inhoudt.
“Dit gaat niet goed” klinkt zo definitief, terwijl “Dit gaat nog niet goed” suggereert dat er sprake is van een groeicurve.

Je kunt je kind helpen om een growth mindset te ontwikkelen.

Hij of zij raakt daarmee meer ingesteld op groei en op ontwikkeling.

Hoe je dat doet?

Let eens voor jezelf op, hoe je je kind prijst of aanspreekt. Toen ik dat voor mezelf ging doen, kwam ik tot de ontdekking dat ik toch heel vaak zei: “Wat ben je knap.” of  “Wat slim van jou!”

Ik heb gemerkt dat het veel beter werkt, als ik een kind vooral prijs om wat hij probeert en minder om wat hij presteert. Dan gaat hij juist  in het proberen de voldoening ervaren.

Fouten maken is dan ineens veel minder erg. Van fouten kun je leren! Maar als je geen fouten durft te maken.. kun je dan nog wel leren?

Dit begint al heel jong.

Stel je peuter wil een toren bouwen, maar de blokken vallen steeds om.

 Wat doe jij:

  • je zegt: zal ik het even doen?
  • je zegt: je bent er bijna! Gewoon nog een keer proberen.
  • je zegt: pfff veel te moeilijk voor jou!
  • je zegt – als hij eindelijk gelukt is: Jij bent een knapperd!
  • je zegt helemaal niks.

Wat is het effect van al deze verschillende reacties?

Welke reactie zal je kind stimuleren om de volgende keer een nog hogere toren te bouwen?

Of welke reactie zal je kind het idee geven dat hij dom is.

Is het nodig dat je wat zeg? Zit je kind niet gewoon lekker te spelen en is voor hem het proces van bouwen en onderzoeken niet veel belangrijker dan of die toren er uiteindelijk komt? En heeft hij daar jouw commentaar bij nodig?

En welke reactie zal je kind misschien wel weerhouden van het bouwen van een hogere toren, omdat hij niet zeker is dat hij volgende keer weer een ‘knapperd’ zal zijn. Want ja, welke kind verliest graag die status?

Verschillende reacties hebben verschillende effecten op je kind.

Het is wetenschappelijk bewezen dat kinderen die vooral geprezen worden voor het PROBEREN het meest een growth mindset ontwikkelen. En dat kinderen die geprezen worden om een eigenschap (en bang zijn om van hun voetstuk te vallen) veel meer een fixed mindset ontwikkelen.

En het is bewezen dat het goed is als we matig zijn in onze aanprijzingen en beloningen. Kinderen kunnen eraan ‘verslaafd’ raken. Hun zelfbeeld kan er van afhankelijk worden.

Conclusie: Gelukkig is een fixed mindset niet fixed!!

Wat deed ik met mijn dochter?

Ik maakte de eerste stapjes die ze moest zetten aantrekkelijk en bovendien zo klein dat ik wist dat ze succesvol kon zijn of worden. Daarvoor moest ik wel  de gebaande wegen verlaten… want dat waren voor haar doodlopende paden geworden.

Loopt jouw kind vast met leren lezen en spellen?
Dan wil je ook met een klein stapje beginnen. Zodat je kind kan ervaren: dit kan ik al en wat ik nog niet kan, dat kan ik leren!

En daarna kan ik (durf ik!) het volgende stapje te zetten.

Hoe wij dat doen? En dan ook nog in de zomer, als je kind helemaal geen zin heeft om te oefenen?
Dat lees je in ons verslag van drie jaar Zomerchallenge:
De zomerdip overwonnen!
We bieden het je graag ter inspiratie aan.

Ik wil dat verslag graag lezen en ontdekken wat IK kan deze zomer kan doen om mijn kind het gevoel te geven “Ik kan dit wel (leren)!”.

Met het aanvragen van het verslag geef je ons toestemming
om je gegevens te verwerken zoals beschreven in onze privacyverklaring.
Omdat wij je absoluut niet willen spammen,
kun je je op ieder moment weer afmelden!

Hoe boerenkool ineens lekker wordt…

Oefenen? Echt niet!

Arghhh! Oefenen met lezen? Is jouw kind hier met geen mogelijkheid toe te bewegen?
Dat komt ons helaas bekend voor! Daarom willen we je graag helpen.

In het vorige artikel noemden we je de eerste belangrijke stap: bemoediging:

Het belangrijkste daarvan is dat je je kind het gevoel moet geven dat hij / zij ook kan leren lezen, maar dat het helaas wat meer moeite kost dan bij andere kinderen!
Nu hoeft je kind nog niet meteen de overtuiging te hebben dat lezen ooit makkelijk of leuk wordt…
Dat is een (veel te) grote stap als je kijkt waar hij nu staat…..

Als je regelmatig wilt gaan oefenen, hoef je hem steeds alleen het vertrouwen te geven dat hij de komende 15 minuten gaat overleven :).

Dus jouw taak is om die 15 minuten in te vullen op een manier die voor je kind in de eerste plaats aantrekkelijk is en bovendien leerzaam Daar willen we je graag bij helpen… Meer hierover in ons volgende artikel..

Maar eerst nog even iets anders:

Dat de ‘wegen van een kind’ soms ondoorgrondelijk zijn, illustreert misschien een grappige anekdote over een van mijn kinderen (al heeft het NIKS met lezen te maken, maar alles met BOERENKOOL :).

Ze was, denk ik, boerenkooleen jaar of 5 en er stond boerenkool op het menu. Nou, no way ging zij die eten. Zelfs niet met een heleboel appelmoes erover. Toen ik haar – ik had mijn geduld al enigszins verloren – met haar bord in een andere hoek van de kamer gezet had, klonk daar vandaan ineens de beschuldiging: “Dit is geen eten, dit is KOTS!….” Ik heb de strijd opgegeven.
Toevallig was papa die avond laat thuis. Hij at dus na en terwijl hij zijn prakkie in de magnetron opwarmde, zei hij: “Ah, heerlijk… boerenkool!” Normaal eten wij nooit op de bank, maar omdat hij alleen was en de tafel al afgeruimd, installeerde hij zich daar en dochterlief kroop gezellig bij hem. En terwijl hij at, smulde zij met hem mee: om de beurt een hap….

Dus wat is de tweede belangrijke stap:

Doorbreek het patroon…

Soms moet je een trukendoos opentrekken om iets voor elkaar te krijgen wat je kind echt niet wil.
Mijn andere dochter at nooit komkommer, maar wel Oma’s komkommer…

Als je dus met je kind wil gaan lezen en je kind voelt daar een heftige weerstand tegen, dan helpt een verandering in de setting soms enorm.

Het kan sowieso een goed idee zijn om voor het lezen een andere plek dan de woonkamer te kiezen. Niet alleen omdat ‘verandering van spijs doet eten’ maar om nog een andere belangrijke reden. Omdat lezen zoveel inspanning kost en omdat je kind zijn aandacht daarvoor maximaal moet kunnen focussen, is hij heel gevoelig voor afleiding.

En die afleiding kan overal in zitten:
– De TV staat aan.
– Een broertje of zusje jengelt door de kamer.
– Jij bent tegelijkertijd met iets anders bezig (als jouw focus verschuift, verschuift die van je kind mee).
– Buiten op het plein zijn andere kinderen aan het voetballen.

Ga dus samen op zoek naar een ruimte waarin je lekker kunt lezen. Een speciale stoel of lekker kussen of een knuffel erbij kan ook al wonderen doen. Hoe prikkelvrij je leesplek moet zijn, is afhankelijk van je kind. Het ene kind is nog gevoeliger voor afleiding dan het andere. Maar ga ervan uit dat je kind afgeleid is door geluiden en beweging op de achtergrond waar jij je niet eens bewust van bent.

En alleen al het zitten op een speciale plek, kan helpen om de ‘normale’ negatieve associaties te doorbreken.

Nog vragen over lezen? Zie hier antwoord op de drie meestgestelde vragen over lezen met je kind.

Succes!

P.S Mijn dochter is nu 27 en boerenkool is een van haar winterfavorieten :).

Geef een reactie!We zijn benieuwd hoe jij dit met je kind oplost: Hoe vind jij een tijd + plek om fijn te lezen?
Super als je het met ons wilt delen!

like

Zorg er met 1 klik voor dat je geen nieuwe ontwikkelingen mist